بى غيرتى و بى همتى
بى غيرتى عبارت است از: اهمال و كوتاهى در نگهدارى و نگاهبانى از چيزى كه محافظت آن به حكم شرع و عقل لازم و واجب باشد (دين و عرض و ناموس) و اين صفت از ضعف نفس و ايمان ناشى مىشود و بسيار زشت و خطرناك و كشنده است و گاهى منجر به قيادت (ديوثى) مىشود.
وظيفه ى شرعى مؤمن اين است كه از جان و ناموس و اموال خطيره (زياد) دفاع كند، حتى اگر كشته شود، جهاد محسوب مىشود (بنابر نظر شهيد ثانى در شرح لمعه) و بعضى او را شهيد مىدانند. رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد:
اذا لم يغر الرجل فهو منكوس القلب[1]؛ مرد بىغيرت، قلبش واژگون است (برخلاف خوى انسانى است).
همچنين مىفرمايد:
كان ابراهيم غيورا و انا اغير منه[2]؛ ابراهيم غيور بود و من از او غيورترم.
امير المؤمنين عليه السلام مىفرمايد:
يا اهل العراق نبئت ان نسائكم يدافعن الرجال فى الطريق اما تستحيون و قال عليه السلام اما تستحيون و لا تغارون، نسائكم يخرجن الى الاسواق و يزاحمن العلوج؛[3] اى اهل عراق، شنيدهام كه زنان شما در راهها با مردان برخورد مىكنند (به يك ديگر شانه مىزنند) آيا خجالت نمىكشيد؟ و فرمود: آيا شرم نمىكنيد و به غيرت نمى آييد كه زنان شما به بازارها مىروند و با مردهاى كفار شانه به هم مىزنند و مزاحمت ايجاد مىكنند[4].
امام صادق عليه السلام مىفرمايد:
ان الله غيور و يحب الغيرة و لغيرته حرم الفواحش ظاهرها و باطنها[5]؛
خداى تعالى غيرتمند است و غيرت را دوست دارد و به خاطر غيرتش كارهاى زشت را- چه آشكار و چه پنهان- حرام كرده است.[6]