براى درمان غضب، بايد در رفتار و گفتار انبيا و اوليا و علما و به آيات و رواياتى كه در مذمت غضب و تمجيد از حلم وارد شده است توجه و از آنها در جهت رفع اين صفت زشت استفاده نمود.

و لو كنت فظا غليظ القلب لانفضوا من حولك فاعف عنهم و استغفر لهم؛[1] اى رسول ما! اگر تندخو و سخت‏دل بودى، مردم از اطراف تو پراكنده مى‏شدند (گرايش پيدا نمى‏كردند) پس ايشان را عفو كن و براى آنان طلب آمرزش كن.

هم‏چنين از كارهايى كه منشأ غضب مى‏شوند دورى كند و از عاقبت انتقام و اعمال بد و ستم به ديگران و مكافات روزگار بترسد.

مزن بر سر ناتوان دست زور

  

كه روزى در افتى به پايش چو مور
     

 

سعدى گويد:

من آن مورم كه در پايم بمالند

  

نه زنبورم كه از نيشم بنالند

چگونه شكر اين نعمت گذارم‏

  

كه زور مردم آزارى ندارم‏
     

 

مرحوم استاد شهيد مطهرى اين شعر را بسيار لطيف‏ تر نموده است، و مى‏فرمايد:

نه من مورم كه در پايم بمالند

  

نه زنبورم كه از نيشم بنالند (من انسانم)

چگونه شكر اين نعمت گذارم‏

  

كه دارم زور و آزارى ندارم‏
     

 

چه خوب است كه انسان در حال غضب و خشم، در آيينه‏اى خود را تماشا كند و نيز

حالت خود را تغيير دهد؛ مثلا اگر نشسته است برخيزد، اگر ايستاده است بنشيند، اگر در خانه است از خانه بيرون رود؛ هم‏چنين وضو گرفتن و غسل نمودن با آب سرد نيز در فرونشاندن خشم مؤثرند.[2]

 

 


[1] ( 1). سوره‏ى آل عمران، آيه‏ى 159.

[2] جزايرى، محمدعلى، دروس اخلاق اسلامى، 1جلد